Warunkowe przedterminowe zwolnienie – kiedy można wyjść wcześniej z zakładu karnego?

Dokumenty, kalendarz i pióro przygotowane do sporządzenia wniosku o warunkowe zwolnienie

· Porady · Prawo karne

Autor: adw. Marta Skrzyńska-Rolbiecka

Najważniejsze w 3 zdaniach

  1. O warunkowym przedterminowym zwolnieniu decyduje sąd penitencjarny, co do zasady po odbyciu co najmniej połowy kary, a przy recydywie – większej jej części.
  2. Samo odbycie wymaganej części kary nie wystarcza; sąd ocenia postawę skazanego, zachowanie w zakładzie karnym i to, czy po zwolnieniu będzie przestrzegał prawa.
  3. Po zwolnieniu trwa okres próby, w którym naruszenie warunków może skutkować odwołaniem zwolnienia i powrotem do zakładu karnego.

Warunkowe przedterminowe zwolnienie daje skazanemu możliwość wcześniejszego opuszczenia zakładu karnego. Nie oznacza to jednak, że sąd automatycznie skraca karę po odbyciu jej określonej części.

Decyzję podejmuje sąd penitencjarny. Sąd sprawdza nie tylko, ile kary skazany już odbył, ale przede wszystkim to, czy po wyjściu na wolność będzie przestrzegał prawa i nie popełni kolejnego przestępstwa.

Podstawowe przepisy dotyczące warunkowego przedterminowego zwolnienia znajdują się w art. 77–82 Kodeksu karnego.

Kiedy można starać się o warunkowe zwolnienie?

Zasadą jest, że skazany może ubiegać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie po odbyciu co najmniej połowy kary. Wynika to z art. 78 § 1 k.k.

Przykład: jeżeli skazany otrzymał karę 2 lat pozbawienia wolności, co do zasady może złożyć wniosek po odbyciu 1 roku kary.

W niektórych sprawach termin jest jednak dłuższy. Dotyczy to zwłaszcza recydywy. Zgodnie z art. 78 § 2 k.k.:

  • skazany w warunkach recydywy z art. 64 § 1 k.k. może ubiegać się o zwolnienie po odbyciu 2/3 kary,
  • skazany w warunkach recydywy wielokrotnej z art. 64 § 2 k.k. lub art. 64a k.k. – po odbyciu 3/4 kary.

Jeżeli skazanemu wymierzono karę pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 25 lat, o warunkowe przedterminowe zwolnienie można ubiegać się po odbyciu co najmniej 15 lat kary. Natomiast przy karze dożywotniego pozbawienia wolności warunkowe zwolnienie może nastąpić po odbyciu 30 lat kary, chyba że sąd orzekł zakaz warunkowego zwolnienia.

Czy odbycie połowy kary wystarczy?

Nie. Samo odbycie wymaganej części kary nie oznacza, że sąd musi zgodzić się na zwolnienie.

Najważniejszy jest art. 77 § 1 k.k. Zgodnie z tym przepisem sąd może warunkowo zwolnić skazanego tylko wtedy, gdy jego:

  • postawa,
  • właściwości i warunki osobiste,
  • okoliczności popełnienia przestępstwa,
  • zachowanie po popełnieniu przestępstwa,
  • zachowanie w czasie odbywania kary

uzasadniają przekonanie, że po zwolnieniu będzie przestrzegał prawa, a w szczególności nie popełni ponownie przestępstwa.

Co sąd bierze pod uwagę?

Sąd ocenia całą sytuację skazanego. Uwzględnia m.in. opinię z zakładu karnego, zachowanie skazanego podczas odbywania kary, nagrody i kary dyscyplinarne oraz stosunek do popełnionego czynu.

Dlatego istotne znaczenie dla uzyskania warunkowego przedterminowego zwolnienia ma dobrze przygotowany wniosek, który może złożyć np. skazany albo jego obrońca.

Co dzieje się po zwolnieniu?

Po warunkowym zwolnieniu skazany pozostaje w okresie próby.

Zgodnie z art. 80 § 1 k.k. czas pozostały do odbycia kary stanowi okres próby, który nie może być krótszy niż 2 lata ani dłuższy niż 5 lat.

W przypadku niektórych skazanych okres próby jest dłuższy. Na przykład przy recydywie wielokrotnej nie może być krótszy niż 3 lata. Przy karze 25 lat pozbawienia wolności lub surowszej okres próby wynosi 10 lat. Przy dożywotnim pozbawieniu wolności okres próby trwa dożywotnio.

W okresie próby skazany musi przestrzegać prawa i wykonywać obowiązki nałożone przez sąd.

Ryzyko odwołania warunkowego zwolnienia

Warunkowe przedterminowe zwolnienie nie oznacza, że skazany po opuszczeniu zakładu karnego jest całkowicie wolny od dalszej kontroli. Sąd może oddać go pod dozór, nałożyć na niego określone obowiązki, a w razie naruszenia porządku prawnego – odwołać warunkowe zwolnienie.

Dla skazanego oznacza to, że wyjście z zakładu karnego jest szansą, ale jednocześnie wiąże się z okresem próby i koniecznością przestrzegania zasad ustalonych przez sąd.

Kto decyduje o warunkowym zwolnieniu?

O warunkowym zwolnieniu decyduje sąd penitencjarny.

Posiedzenie w sprawie warunkowego zwolnienia powinno odbyć się w zakładzie karnym. Bierze w nim udział prokurator. Prawo udziału mają także skazany i jego obrońca.

Wniosek o warunkowe zwolnienie może złożyć nie tylko skazany lub jego obrońca. Zgodnie z art. 161 § 2 k.k.w. taki wniosek może złożyć również dyrektor zakładu karnego albo sądowy kurator zawodowy.

Co grozi za naruszenie warunków zwolnienia?

Jeżeli skazany po wyjściu na wolność narusza prawo, nie wykonuje obowiązków albo popełni kolejne przestępstwo, warunkowe zwolnienie może zostać odwołane.

Sąd penitencjarny odwołuje warunkowe zwolnienie, jeżeli zwolniony m.in.:

  • w okresie próby popełnił przestępstwo umyślne, za które prawomocnie orzeczono karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania,
  • będąc skazanym za przestępstwo popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej albo innej osoby małoletniej zamieszkującej wspólnie ze sprawcą, w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, ponownie używając przemocy lub groźby bezprawnej wobec takiej osoby.

Wtedy skazany może wrócić do zakładu karnego, aby odbyć pozostałą część kary.

Jeżeli warunkowe zwolnienie zostanie odwołane, ponowne ubieganie się o wcześniejsze zwolnienie jest ograniczone. Zgodnie z art. 81 k.k. ponowne warunkowe zwolnienie nie może nastąpić przed odbyciem co najmniej roku kary po ponownym osadzeniu. Przy karze dożywotniego pozbawienia wolności ten okres wynosi co najmniej 5 lat.

Kiedy karę uważa się za odbytą?

Zgodnie z art. 82 § 1 k.k., jeżeli w okresie próby i w ciągu 6 miesięcy od jej zakończenia warunkowe zwolnienie nie zostanie odwołane, karę uważa się za odbytą z chwilą warunkowego zwolnienia.

Oznacza to, że jeżeli skazany prawidłowo przejdzie okres próby, kara zostaje uznana za odbytą od dnia, w którym został warunkowo zwolniony.

Czy warto korzystać z pomocy obrońcy?

W sprawach o warunkowe przedterminowe zwolnienie duże znaczenie ma sposób przygotowania wniosku. Sąd ocenia nie tylko dokumenty, ale także to, czy wniosek pokazuje realną zmianę postawy skazanego i jego plan po opuszczeniu zakładu karnego.

Dobrze przygotowany wniosek powinien przedstawiać nie tylko przebieg odbywania kary, ale również konkretne okoliczności przemawiające za tym, że skazany po zwolnieniu będzie przestrzegał porządku prawnego, wykonywał nałożone obowiązki i nie popełni ponownie przestępstwa.

Jeżeli skazany ubiega się o warunkowe przedterminowe zwolnienie, warto zadbać o właściwe uzasadnienie wniosku, zgromadzenie odpowiednich dokumentów oraz przedstawienie sądowi realnego planu funkcjonowania po opuszczeniu zakładu karnego. To właśnie te elementy mogą mieć istotne znaczenie dla oceny, czy dalsze odbywanie kary w warunkach izolacji jest nadal konieczne.

Wniosek o warunkowe zwolnienie – pomoc w Słupsku

Wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie składa się do sądu penitencjarnego, czyli sądu okręgowego właściwego ze względu na miejsce odbywania kary przez skazanego – nie do sądu, który wydał wyrok.

Jeżeli potrzebujesz pomocy w przygotowaniu wniosku o warunkowe zwolnienie lub reprezentacji skazanego przed sądem penitencjarnym, skontaktuj się z kancelarią w Słupsku i umów konsultację. Warto przygotować sygnaturę sprawy oraz nazwę zakładu karnego, w którym skazany odbywa karę.

Więcej informacji o pomocy kancelarii znajdziesz na stronie spraw karnych i wykroczeniowych. Możesz również skontaktować się z kancelarią, aby omówić konkretną sytuację.e

Pomoc w sprawach karnych w Słupsku